یکشنبه در دوشنبه 2

یکی از سخنرانان مدعی شد که نزدیک به هفتاد درصد کتابخانه ها به رایانه تجهیز و به شبکه متصل شده اند.در زمان پرسش و پاسخ از وی پرسیدم سخنران قبلی گفتند که اکثر نقاط کشور بیش از هفت ماه در سال برق ندارند. و برق آنها در فصل تابستان که معمولا مدارس تعطیل است وصل می شود . اگر این آمار درست است آنان از این رایانه ها چگونه استفاده می کنند. فرمودند: راست می گویید . در بسیاری از مدارس حتی کامپیوترها را از جعبه هم خارج نکرده اند. پس از پایان پرسش و پاسخ ظریفی به آهستگی در گوشم گفت: کل آمار ارائه شده صرفا تبلیغی و نا درست است .به نظر می رسد مشکل آمار، مشکل همیشگی همه کشورهای جنوب است!

خانمی هم از تنسی امریکا در کنفرانس شرکت داشتند. ایشان هم مسئول یک کتابخانه بودند و هم به تدریس این رشته اشتغال داشتند. از وی پرسیدم جند بار در ایفلا شرکت کرده است ؟ قیافه متعجبی به خود گرفت. مشکوک شدم که شاید سوال را بد پرسیده ام . با تکرار معلوم شد اصلا ایشان نمی دانند ایفلا چیست! قابل توجه بعضی طراحان سوال کارشناسی ارشد و دکتری که تا کنون ایفلا را جزء اصول اعتقادی کتابداری تلقی فرموده اند.

دوشنبه چون سایر جمهوری های پسا شوروی پر از مجسمه است. در اینجا بیشترین مجسمه ها مر بوط به شعراست. رودکی – فردوسی – حافظ – عینی-واین خود نشان دهنده پیوند عمیق فرهنگی و زبانی است که هفتاد سال مبارزه شوروی با آن نتوانسته است آن را از بین ببرد. این فقط جنبه تاریخی ندارد شعر معاصر ایران هم در شاعران معاصر تاجیک تاثیر گذار بوده اند :

” بازار صابر” شاعر تاجیک می سراید:
وقتي‌ كه‌ در آب‌ مي‌نمايد مهتاب‌،

تيزينه‌ مشوييد، مشوييد در آب‌

مهتاب‌ در آب‌ زخم‌ مي‌بردارد

مي‌گفت‌ در اين‌ باره‌ سپهري‌ سهراب‌

کتابخانه ملی تاجیکستان به نام فردوسی نام گذاری شده است . می گفتند در مجموعه آنان سه و نیم میلیون جلد کتاب روسی وجود دارد . 2200 نسخه خطی به زبان فارسی و عربی و2500 جلد کتاب چاپ سنگی دارند. قدیمی ترین نسخه به قرن 11 تعلق دارد. در تاجیکستان بزرگترین مجموعه خطی با 6500 نسخه در انستیتو شرق شناسی نگهداری می شود.    چند سال پیش آقای علی بهرامیان از سوی کتابخانه آیت الله مرعشی نسخه های خطی را فهرستنویسی کرده است . گله مند بودند که تا کنون فقط یک جلد این فهرست ها منتشر شده و کار متوقف مانده است. شرایط نگهداری کتب خطی اصلا مطلوب نیست .ساختمان کتابخانه بسیار قدیمی و تجهیزات کهنه و مستعمل است. ترک هایی در دیوارهای ساختمان دیده می شود. می گفتند مربوط به زلزله 4 ریشتری!! است که سال پیش رخ داده است. یا ریشتر آنان متفاوت است ! و یا در

عدد آن اشتباه می کنند. بنای جدیدی را در دست ساخت دارند که در مرحله پی ریزی است. بالاترین حقوق ماهانه در کتابخانه کمتر از صد دلار است.نرخ ارزاق در بسیاری موارد ۲۰ تا ۳۰ درصد ارزان تر از ایران است.

جناب رئیس جمهور تاجیکستان دائم در حال سرکشی به  نقاط مختلف و به قول خودشان به خواجگی خلق و قشلاق است! در خبری که از تلویزیون پخش شد اعلام نمودند که ایشان ضمن افتتاح یک باب مرغداری که با کمک ایران ساخته شده است گفته ا ند: تا سال آینده باید تعداد مرغها مثلا  به یک میلیون قطعه افزایش یافته و آنها باید روزانه یک میلیون تخم هم بگذارند!!. احکام دستوری که فقط به درد خبر می خورد و در عمل مشکلی را حل نخواهد کرد و از این منظر چقدر شبیه هم هستیم.

شهر دوشنبه سه یا چهار خیابان اصلی دارد . به دلیل آن که مقر ریاست جمهوری و وزارت خانه ها در این خیابانها قرار دارد مورد رسیدگی بشتری قرار می گیرند. هر چقدر از این خیابان ها فاصله بگیریم مشکلات و کمبودها بیشتر خودش را نشان می دهد. مقبره ملا یعقوب چرخی از مشایخ دراویش نقشبندیه از اماکن دیدنی تاجیکستان و زیارتگاه اهالی است. از او آثاری در تفسیر قران برجای مانده است. او متوفای ۸۵۱ است. این مسجد و مقبره به فاصله ۷ کیلومتری دوشنبه است. به آنجا که رسیدیم همانگونه که در عکس گزارش شماره 3خواهید دید همه چیز حتی نوع پوشش مردان هم عوض شد. تک مناره ی زیبای این بنا از زمین روییده است.

این مسجد و مقبره در جای بسیار سرسبز و زیبایی قرار دارد. چنارهای بسیار قطور بیانگر کهن بودن این مکان

است . انرژی مثبت و آرامش بخشی را احساس می کردم . قبلا در چند جا از جمله منی و کلیسای معلولا در حومه دمشق این احساس را تجربه کرده بودم.

در موزه ملی که تاجیکان به آن آثارخانه می گویند آثاری از دوران پارینه سنگی و نو سنگی و بعداز آن گرد آمده است. مجسمه های کوجک و بزرگ بودا نشان از رواج این آیین در گذشته در قسمتهایی از این کشور دارد.بزرگترین ان مجسمه از بوداست که طول آن حدود ۱۴ متر است. آثار زیادی از آیین زردشتی نیز در این مجموعه گرد آمده است. سر بسیاری از مجسمه ها با انگیزه مذهبی آسیب دیده است.

بازدیدکنندگان بسیاری از ژاپن فقط برای دیدن این مجسمه به دوشنبه سفر می کنند.

بودای چهارده متری

یکشنبه در دوشنبه 1

هفته اول خرداد سال 87 بنا به دعوت فرهنگستان علوم تاجیکستان برای شرکت در کنفرانسی با عنوان زبان فارسی (تاجیکی) و تکنولوژی اطلاعات  و ارائه مقاله ای با عنوان ” نحوه تدوین اصطلاحنامه ها و ارزیابی آنها” در دوشنبه بودم .

روز یکشنبه مراسم ویژه ای  برپا بود. تاجیک ها رسمی دارند که گویا از دوران شوروی به ارث برده اند.به این مراسم ” جشن زنگ آخری” می گویند. در پایان سال تحصیلی و قبل از شروع امتحانات فارغ التحصیلان به خیابان ها می ریزند و گروه گروه با دسته های گل و مدال ها و تشویق ها در خیابانها قدم می زنند ، عکس یادگاری می گیرند و در مجموع فضای بسیار شادی را القاء می کنند. آقای رئیس جمهور با این جشن مخالف بوده و ظاهرا سعی بر کمرنگ کردن آن داشته است. اما تجربه نشان داده که منع این نوع حکومتها معمولا باعث اقبال بیشتر خلق الله بدان عمل می شود که ظاهرا چنین هم شده است.

میدان عین دوشنبه

تاجیکستان با 13000 کیلومتر مربع و 7 میلیون جمعیت جزو سی کشوری است که در آمار بانک جهانی در معرض گرسنگی قرار دارند. در دوره شوروی بهر دلیل این

جمهوری عقب مانده ترین مجموعه جماهیر محسوب می شده است. در دوره به قول تاجیکان “پسا شوروی ” هم اختلافات داخلی و نا امنی ؛ مختصر رمق را از آنان گرفته است. تنها مزیت آنان وجود آب فراوان در این سرزمین کوهستانی است . 93 درصد کشور کوهستانی است و به لحاظ آب هفتمین کشور دنیاست. اگر قول عده ای درست باشد که قرن اینده قرن جنگ آب است آنگاه موقعیت استراتژیک این کشور بیشتر مشخص می شود. توان با القوه این کشور برای تولید نیروگاه های برقابی نیاز به سرمایه گذاری کلان برای سد سازی دارد که از عهده آن کشور بر نمی آید . ایران و روسیه هریک مشغول ساخت سد برای آن کشور هستند. براي هويت سازي و تقويت اتحاد ملي بشدت به بعضي عناصر تاريخي و ادبي تكيه مي كنند . جشن هزاره رودكي يكي از آنان است . براي اتصال بيشتر به تاريخ واحد پول را ساماني نامگذاري كرده اند. تشكيل اين كنفرانس ها هم در هم همين راستا صورت گرفته است.

4 نفر از امریکا و یک نفر از آلمان و دونفر از ایران بهمراه زبان شناسان و کتابداران و متخصصان رایانه تاجیکی در ان شرکت دارند. تاجیکان علاقه ویژه ای به ما ایرانیان دارند و آن را در حین سخنرانی و بعد از آن ابراز می دارند. هنوز تکلیف خط برای تاجیکان کاملا تثبیت شده نیست. از خط سیریلیک که به علت آشنایی با زبان روسی به آن تبحر دارند استفاده می کنند و در نگارش مشکلاتی دارند. بعضی از آنان می خواهند که پیشنهاد تغییرآن به خط آبا و اجدادی در قطعنامه بیاید که البته مخالفینی هم دارد.يكي از آقايان شركت كننده در حين صرف نهار شعر زير را از فرزانه خجندي برايم مي خواند.

هوای روح مرا تازه کن به آمدنت،

بهشت را به زمین کوچ ده به یک سخنت.

چرا به تحنیت خفتگان نمی آید،

پیام صبح فروزت،طلوع شب شکنت.

قسم به عشق،که رشک فریشته خواهم شد،

اگر به من بفشانی غبار پیره هنت.

چو ارغوان دلم ارمغان نوروزیست،

بگیر صدقه ی تیغ نگاه ریشه کنت.

ترا تمامی آفاق دوست می دارند،

یقین،که دوست ندارد کسی شبیه منت.

به او مي گويم اين شعر را برايم بنويس . مي گويد خط فارسي نمي داند به سيريليك مي تواند بنويسد. به شوخي مي گويم تو كه خط فارسي نمي داني ” نيست بر لوح دلم جز الف قامت يار” را چگونه معنا مي كني. اصلا مگر رواني آب در حوي موليان رودكي را جز با شكسته نستعليق مي توان وجدان كرد؟!

جمهوری عقب مانده ترین مجموعه جماهیر محسوب می شده است. در دوره به قول تاجیکان “پسا شوروی ” هم اختلافات داخلی و نا امنی ؛ مختصر رمق را از آنان گرفته است. تنها مزیت آنان وجود آب فراوان در این سرزمین کوهستانی است . 93 درصد کشور کوهستانی است و به لحاظ آب هفتمین کشور دنیاست. اگر قول عده ای درست باشد که قرن اینده قرن جنگ آب است آنگاه موقعیت استراتژیک این کشور بیشتر مشخص می شود. توان با القوه این کشور برای تولید نیروگاه های برقابی نیاز به سرمایه گذاری کلان برای سد سازی دارد که از عهده آن کشور بر نمی آید . ایران و روسیه هریک مشغول ساخت سد برای آن کشور هستند. براي هويت سازي و تقويت اتحاد ملي بشدت به بعضي عناصر تاريخي و ادبي تكيه مي كنند . جشن هزاره رودكي يكي از آنان است . براي اتصال بيشتر به تاريخ واحد پول را ساماني نامگذاري كرده اند. تشكيل اين كنفرانس ها هم در هم همين راستا صورت گرفته است.

عده ای از شرکت کنندگان در اجلاس

4 نفر از امریکا و یک نفر از آلمان و دونفر از ایران بهمراه زبان شناسان و کتابداران و متخصصان رایانه تاجیکی در ان شرکت دارند. تاجیکان علاقه ویژه ای به ما ایرانیان دارند و آن را در حین سخنرانی و بعد از آن ابراز می دارند. هنوز تکلیف خط برای تاجیکان کاملا تثبیت شده نیست. از خط سیریلیک که به علت آشنایی با زبان روسی به آن تبحر دارند استفاده می کنند و در نگارش مشکلاتی دارند. بعضی از آنان می خواهند که پیشنهاد تغییرآن به خط آبا و اجدادی در قطعنامه بیاید که البته مخالفینی هم دارد.يكي از آقايان شركت كننده در حين صرف نهار شعر زير را از فرزانه خجندي برايم مي خواند.

هوای روح مرا تازه کن به آمدنت،

بهشت را به زمین کوچ ده به یک سخنت.

چرا به تحنیت خفتگان نمی آید،

پیام صبح فروزت،طلوع شب شکنت.

قسم به عشق،که رشک فریشته خواهم شد،

اگر به من بفشانی غبار پیره هنت.